Güneşin gök yüzünün tam ortasından batıya
döndüğü andan, cisimlerin gölgesi bir veya iki katına çıkıncaya kadar kılınacak
dört rekatlı bir namazın adı. Beş vakit namazın kılınma vakitleri, naslarla
belirlenmiştir.
Kur'an-ı Kerim'de Namaz müminler üzerine
belirli vakitlerde farz kılınmıştır" (en-Nisâ, 4/103) buyurulur. Öğle namazının
başlangıcının, güneşin batıya dönmesi (zevâfi) olduğunda görüş birliği vardır:
"Güneşin batıya kaymasından, gecenin karanlığına kadar geçen zaman içinde,
namazları kıl" (el-İsrâ,17/78). Ebû Yusuf, Muhammed, Şâfiî, Mâlik ve Ahmed b.
Hanbel'e göre öğle namazı vaktinin sonu, cisimlerin gölgesinin bir misline kadar
uzadığı andır. Dayandıkları delil, Cebrâil aleyhisselâm'ın Hz. Peygamber'e
imamlık yaparak namaz vakitlerini göstermesidir. Çünkü Cebrâil (a.s) birinci
defasında öğle namazını güneşin zevâlinden hemen sonra kıldırmış; ikinci
defasında ise, cisimlerin gölgesi bir misli olunca kıldırmıştır. Bununla öğle
namazı vaktinin başlangıç ve son sınırlarını belirlemek istemiştir (Tirmizî,
Mevâkît, l; Ahmed b. Hanbel, I, 383, III, 330; Ebû Dâvud, Salât, III; Nesâî,
Mevâkît, VI, X, XV).
Ebû Hanîfe'ye göre ise öğle namazı vaktinin
sonu, cisimlerin gölgesinin iki katına çıkmasıdır. Delil şu hadistir: "Öğle
namazını serin zamana geciktiriniz. Şüphesiz sıcaklığın şiddeti, cehennemin
kaynamasındandır" (Buhârî, Mevâkît, 9, 10; Bed'ül-Halk, 10; Ebû Dâvud Salât, IV;
Tirmizî, Salât, V; Nesâî, Mevâkît, V). Hz. Peygamberin yaşadığı bölgede sıcağın
en şiddetli zamanı, cisimlerin gölgesi bir katına ulaştığı zamandır. Diğer
yandan Cebrâil (a.s) ikindi namazını cisimlerin gölgesi iki katına ulaşınca
kıldırmıştır (Tirmizî, Mevâkît,1; Ahmed b. Hanbel III, 330).
Güneş gök yüzünde en yüksek noktaya ulaşınca,
dikili cisimlerin gölgesi artık durur. Kısa bir süre için sabit olan bu gölgeye
"fey'-i zeval" denir. Güneş batıya dönünce, bu sabit gölge "hariç", dikili
cisimlerin gölgesinin bir katına ulaştığı zamana "asr-ı evvel", iki katına
ulaştığı zamana ise "asr-ı sani" denir. Çoğunluk İslam hukukçularına göre
öğlenin vakti "asr-ı evvel"e kadardır.
Öğle vaktinde Hz. Peygamber'in ve sahabilerin
kıldığı namazlar toplam on rekattır. Farzdan önce kılınan ilk dört rek'at
sünnetin iki rek'atı, sabah namazının iki rek'at sünneti gibi kılınır. İki
rek'attan sonraki oturuş, ilk oturuş olduğu için yalnız "Ettehıyyatü..." okunur;
sonra "Allah-ü ekber" diyerek ayağa kalkılır. Yalnız besmele ile Fâtiha Suresi
ve bir miktar daha Kur'an-ı Kerim okunarak rekat ve secdelerden sonra, dördüncü
rek'ata kalkılır. Bu rek'at da bir önceki gibi kılınarak son oturuş yapılır.
Ettehıyyatü, Allahumma salli, Allahumma barik, Rabbena atina duaları okunur ve
selam verilerek namaz tamamlanır. Hz. Âişe, Resulullah (s.a.s)'ın öğle namazının
farzından önce dört, sonra da iki rek'at nafile namaz kıldığını rivayet etmiştir
(Tirmizi, Salat, 198; Buhari, Salat, 34). Bu konuda Buhari, Müslim ve Ahmed b.
Hanbel'in namaz bölümlerinde naklettikleri çeşitli hadisler vardır.
Dert rek'at ilk sünnetten sonra, kâmet
getirilerek dört rek'atlık farz kılınır. Bunun ilk iki rek'atı sabah namazının
iki rek'at farzı gibidir. Ancak, iki rek'attan sonraki oturuş, ilk oturuş olduğu
için, yalnız "Ettehiyyâtü" okunur, Allahü ekber denilerek üçüncü rek'ata
kalkılır. Besmele ile Fâtiha Suresi okunur, rüku ve secdelerden sonra dördüncü
rek'at için ayağa kalkılır. Yine Besmele ve Fâtiha Suresi okunarak bu rek'at da
tamamlanır. Son oturuşta Ettehiyyatü, Allahumma salli, Allahumma barik ve
Rabbena atina duaları okunur ve iki tarafa selam verilerek farz tamamlanmış
olur. Öğle namazının farzının kılınış şeklini Cebrail (a.s), Hz. Peygambere
diğer farz namazlarla birlikte göstermiştir (Tirmizi, Mevakit, I; Ahmed b.
Hanbel, I, 383, III, 330). Hz. Peygamber de, beş vakit namazı ümmetine Cebrail
(a.s)'den öğrendiği şekliyle uygulamıştır. Bir hadiste şöyle buyurulur: "Namazı,
ben nasıl kılıyorsam siz de öyle kılın"(Buhari, Ezan, 18, Edeb, 27, Ahad,
1).
Öğle namazının son iki rek'at sünneti de;
"Bugünkü öğle namazının son sünnetini kılmaya" diye niyet edilip, tamamen sabah
namazının iki rek'at sünneti gibi kılınır.
Ümmü Habîbe (r.anh)'den Nebî (s.a.s)'in şöyle
dediği nakledilmiştir: "Kim gün ve gecede (farzların dışında) on iki rek'at
namaz kılarsa, onun için cennette bir küçük bina edilir. Bunlar, öğle namazından
önce dört, sonra iki; akşam namazından sonra iki; yatsıdan sonra iki ve sabah
namazından önce iki rek'at namazdır" (Tirmizi, Salat, 194; Ahmed b. Hanbel, VI,
426, 427).
Hamdi DÖNDÜREN
Sorularla İslamiyet
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder